هدف از این بررسی یافتن میزان فراوانی موارد هاری در جمعیتهای انسانی کلیه مناطق شهری و روستایی استان کرمان میباشد. در این مطالعه با توجه به اهمیت استان کرمان از نظر وسعت جغرافیایی و شرایط اقلیمی و آب و هوایی ویژه و متنوع، بررسی بیماری هاری و حیوان گزیدگی در جمعیتهای انسانی شهرستانهای دهگانه استان در طول مدت ده سال (1373 تا 1382) طی پژوهشی به انجام رسید و پس از جمعآوری دادههای رسمی به ثبت رسیده و آنالیز آماری با روشهای "مربع کای"، "تی-تست"، "کولموگروف اسمیرنوف" و ضریب همبستگی "پیرسون" و با استفاده از نرم افزار "اس. پی. اس .اس" مشخص شد که از سال 1373 تا سال 1382 تعداد 10 نفر انسان (2 زن و 8 مرد) در اثر بیماری هاری متعاقب گاز گرفتگی توسط سگ و روباه هار فوت کردهاند. در سال1373 (برابر با 1994 میلادی) موردی از هاری انسان در استان کرمان گزارش نشده بود. از نظر نقش حیوانات گزنده در 50% موارد (5 نفر)، حیوان مهاجم سگ و در 50% (5 نفر) حیوان حمله کننده به انسان روباه بوده است. هیچکدام از بیماران (ده نفر) مبتلا به هاری قبل از بروز علایم، تحت معالجه برنامه ویژه پیشگیری-درمانی ضد هاری قرار نداشتهاند. موارد حیوان گزیدگی انسانها در طول 10 سال در استان کرمان بالغ بر 21546 نفر بوده است که 57/55% موارد آن در مناطق روستایی و 43/44% در مناطق شهری اتفاق افتاده است (P<0.05). از میان کل جمعیت افراد حیوان گزیده در طول ده سال مورد نظر، بالغ بر36/79% موارد از برنامه ویژه پیشگیری-درمانی کامل ضد هاری استفاده نکردهاند و تنها 64/20% افراد بلافاصله بعد از گاز گرفتگی توسط حیوان هار و یا مشکوک به هاری به مراکز بهداشتی-درمانی استان کرمان جهت معالجه مراجعه نموده و به موقع نجات یافتهاند. از نظر سن مجروحین حیوان گزیده، بیشترین گروه مواجهه یافته افراد 10 تا 19ساله و کمترین گروه افراد زیر چهار سال سن بودهاند. از نظر جنسیت افراد گاز گرفته شده تعداد افراد مذکر با نسبت 48/73% به طور معنیداری بیشتر از افراد مونث (52/26%) بودهاند (P<0.01). از نظر اعضای آسیب دیده، بررسی کل مجروحین حیوان گزیده در طول ده سال مورد نظر نشان داد که گاز گرفتگی در ناحیه پاها (47%) و دستها (41%) بیشترین و تنه (7%)، صورت (3%) و ناحیه سر و گردن (2%) به ترتیب کمترین اندامهای آسیب دیده بدن مجروحین را تشکیل میدادهاند. با انجام آزمون ضریب همبستگی "پیرسون" بین میزان بارندگی سالانه و موارد حیوان گزیدگی در استان کرمان رابطه معکوس و معنیداری به دست آمد 0.01) =P ، 5/0 = (r. بر اساس مطالعه حاضر، اگر چه نقش روباه و "خدنگ" و سایر حیوانات وحشی در انتقال بیماری هاری به حیوانات اهلی و افراد در معرض خطر در استان کرمان حایز اهمیت به نظر میرسد، اما افزایش روز افزون سگها و گربههای ولگرد نشان میدهد که هنوز هم لزوم توجه و همکاری بین بخشی دستگاههای ذیربط برای از بین بردن سگها و گربههای ولگرد در سطح استان اجتناب ناپذیر است
To find the prevalence of domestic and wild animal bites in general, and that of rabies disease in human,in particular in Kerman province, southeastern Iran, a retrospective study was conducted. The necessary dataincluding residence place (urban or rural) of bitten persons, age and job of people were collected during a 10-year period from 21 March 1994 to 21 March 2003 from all regional cities including the urban and ruralareas of the province. Data were analysed by chi-square, Fisher’s exact test, Pearson correlation coefficient,Student’s t-test and Kolmogrov Smironov test using SPSS (v. 11.5). The results of the present study showedthat the fatal cases of human rabies in the province of Kerman from 1994 to 2003 were 10 persons (8 malesand 2 females), half of whom had been bitten by dogs and the others by foxes. No human rabies reported in1994 in Kerman province. 47% of animal bitten persons had been injured through feet; 41% hands; 7%trunks; 3% faces and 2% through head and neck. From all (21,546 people) who had been bitten by animalsduring the studied period, 55.57% were living in rural and 44.43% in urban areas; 79.36% of them weretreated by non-completed rabies prophylaxis regimens and 20.64% received completed rabies prophylaxistreatmentregimens. The most common affected age group was 10–19-year-old persons; the least waschildren aged under 4 years. Males were more frequently (73.48%) affected than females (26.52%) (PWe found that there was a significant inverse correlation between the amount of annual raining and theincidence of animal bites (r = 0.5, P = 0.01); the incidence of animal bites was increased during the droughtyears. The increasing number of stray dogs and cats should not be ignored by public health authorities as wellas Veterinary Public Health Organizations related to strategic programs of rabies control in the southeast ofIran.