این سایت در حال حاضر پشتیبانی نمی شود و امکان دارد داده های نشریات بروز نباشند
علوم زمین، جلد ۱۵، شماره ۵۷، صفحات ۶۴-۷۷
عنوان فارسی نقش نوزمین ساخت در تکامل سامانه‌های رودخانه‌ای در کواترنر مطالعه موردی رودخانه‌های دامنه شمالی میشوداغ
چکیده فارسی مقاله رشته کوهستانی میشوداغ ، با امتداد خاوری- باختری و در حدفاصل دشت مرند و جلگه شبستر، در شمال باختر ایران واقع شده است. واحدهای توپوگرافی و زمین شناسی منطقه به وسیله گسل شمالی میشو و گسلهای دیگر، که در جهت خاوری- باختری کشیده شده‌اند، ازهمدیگر جدا می‌شوند. دامنه شمالی این کوهستان، سرچشمه رودخانه‌هایی دائمی است که درجهت جنوب به شمال جریان دارند. این رودخانه‌ها در انتهای حوضه آبریز خود و پیش از ورود به دشت مرند، ساختارهای زمین شناسی وگسلهای مهم منطقه را به صورت عرضی قطع کرده‌اند. به منظور دستیابی به هدف اصلی این مقاله، یعنی ارزیابی نقش نوزمین ساخت در سامانه‌های رودخانه‌ای منطقه، بازسازی شبکه رودخانه‌ای در گذشته بر مبنای شواهد زمین شناسی و زمین ریخت شناسی امری ضروری بود. مستندات این شواهد از راه تفسیر نقشه‌های زمین شناسی و توپوگرافی، عکسهای هوایی و بویژه بازدیدهای مکرر میدانی به دست آمد. براساس نتایج این بازسازی، منطقه مورد مطالعه در پلیو- پلیستوسن سه مرحله اصلی را پشت سر گذاشته است. مرحله اول با به جاگذاری رسوبات کنگلومرایی نیمه متراکم در قالب مخروط افکنه‌هایی در امتداد گسل شمالی میشو در طول پلیو- پلیستوسن مشخص می‌شود. مرحله دوم با بالاآمدگی رسوبات پلیو- پلیستوسن، جداشدگی آنها به واسطه یک دره ناودیسی از بدنه اصلی کوهستان میشو و تشکیل ناهمواریهای مستقل از کوهستان میشوداغ (تاقدیس) در آن سوی دره ناودیسی و به تبع آن تطبیق مسیر رودخانه‌ها با دره ناودیسی همراه بوده و مرحله سوم، با ایجاد گسلهایی عمود بر پیکره ناهمواریهای جدید شمال دره ناودیسی، تطبیق رودخانه‌ها با مسیر این گسلها وتشکیل مخروط افکنه‌های جدید شناخته می‌شود. شواهد نوزمین ساخت که به صورت مایل شدن رسوبات پلیو- پلیستوسن، انحراف رودخانه‌ها از مسیر اصلی، تطبیق یا عدم تطبیق شبکه آبراهه‌ای با ساختار زمین ساختی و زمین شناسی، ویژگیهای ریخت سنجی حوضه‌ها و موقعیت و ریخت شناسی مخروط افکنه‌ها ظاهر شده است، همگی دلالت بر واکنش سامانه‌های   رودخانه‌ای به فعالیتهای زمین ساختی در طول پلیستوسن و هولوسن دارند. لذا می‌توان گفت که در بخش خاوری دامنه شمالی میشوداغ، زمین ساخت تنها عامل مؤثر در جایگزینی و موقعیت سامانه‌های رودخانه‌ای است.    
کلیدواژه‌های فارسی مقاله نوزمین ساخت،سامانه‌های رودخانه‌ای،تکامل شبکه آبراهه‌ای در کواترنر،دامنه شمالی میشو داغ،شمال باختر ایران،
عنوان انگلیسی The Role of Neotectonics on Fluvial Systems in the Quaternary Case Study: Rivers of Northern Slope of Misho-Dagh Mountains, Northwest Iran
چکیده انگلیسی مقاله          Misho-Dagh Mountain range is part of Azerbaijan plateau in Northwest Iran. This E-W range is located between Marand and Shabestar plains. Northern Misho fault, the main fault in study area, and other parallel faults have separated the topographic units and geological structures. Rivers on the northern slope of Misho- Dagh, flowing from the south to the north, cut across geological structures and topographical units in their distal reaches, prior to joining in the Marand plain. The long-term drainage evolution and its creation, as transverse fluvial systems, have been examined by reconstruction of drainage network using a combination of geological and geomorphological records. This reconstruction is based on analysis of topographic and geologic maps and area photos and repeated field studies on fluvial remnants. Results show that drainage evolution in the study area has occurred in three stages: a) sedimentation of the Plio-Pleistocene non-compacted conglomerates (relict alluvial fans), b) uplift of the Plio- Pleistocene sediments in mid-? Late Pleistocene, separation of this sediments from main mountainous body of Misho-Dagh due to a E-W synclinal valley, formation of new block of mountains (anticline) in the north of the valley and eastward diversion of rivers in their distal reaches, and c) faulting of new relief block by S-N faults crossing the relief axis, verification of rivers to fault lines and formation of new alluvial fans. Neotectonic indices such as inclination of the Plio- Pleistocene sediments, separation of this sediments from main mountainous body of Misho-Dagh, verification and non-verification of rivers by tectonic and geologic structures, catchment morphometric properties, and situation and morphology of alluvial fans indicate that fluvial systems in the study area are influenced by the Pleistocene and Holocene tectonic activities, and tectonics is the main factor in the fluvial system replacement  and their situation.
کلیدواژه‌های انگلیسی مقاله نوزمین ساخت,سامانه‌های رودخانه‌ای,تکامل شبکة آبراهه‌ای در کواترنر,دامنة شمالی میشو داغ,شمال باختر ایران
نویسندگان مقاله داود مختاری |
گروه پژوهشی جغرافیا، دانشگاه تبریز

نشانی اینترنتی http://www.gsjournal.ir/article_218689_ac37dc1b6983cd79541feb7aff8b110d.pdf
فایل مقاله فایلی برای مقاله ذخیره نشده است
کد مقاله (doi)
زبان مقاله منتشر شده fa
موضوعات مقاله منتشر شده
نوع مقاله منتشر شده
برگشت به: صفحه اول پایگاه   |   نسخه مرتبط   |   نشریه مرتبط   |   فهرست نشریات