این سایت در حال حاضر پشتیبانی نمی شود و امکان دارد داده های نشریات بروز نباشند
مدیریت بازرگانی، جلد ۱۷، شماره ۳، صفحات ۲۵۰-۵۷۸
عنوان فارسی ارائه چارچوب تعدیلگری برای اخبار جعلی در پلتفرم‌ها (مورد مطالعه: تعدیلگری اخبار جعلی در پلتفرم‌های شبکۀ اجتماعی ایکس و اینستاگرام)
چکیده فارسی مقاله هدف: در عصر شبکه‌های اجتماعی، گسترش بی‌ضابطۀ اطلاعات در کنار تضعیف مرجعیت رسانه‌های رسمی، زمینه‌ساز ظهور پدیده‌هایی چون اخبار جعلی شده است که نه‌تنها خود مسئلۀ نگران‌کننده‌ای است، بلکه چالش اساسی‌تری به‌نام «تعدیلگری محتوا» را ایجاد کرده است. با توجه به نقش برجسته‌ای که پلتفرم‌های شبکۀ اجتماعی در توزیع اخبار و شکل‌دهی به افکار عمومی یافته‌اند، تعدیلگری اخبار جعلی در این فضا، به یکی از اصلی‌ترین محورهای حکمرانی رسانه‌ای بدل شده است؛ به‌طوری که توانایی تعدیلگری محتوا در این بسترها، هم به کاهش انتشار اخبار نادرست کمک می‌کند و هم می‌تواند حافظ اعتماد عمومی، کیفیت تعاملات اجتماعی و حتی، امنیت اطلاعاتی در جامعه باشد. پژوهش حاضر از طریق شناسایی راه‌کارهای اتخاذ شده توسط دو پلتفرم شبکۀ اجتماعی ایکس و اینستاگرام و همچنین، نظرها و تجربه‌های خبرگان این حوزه، چارچوب جامعی به‌منظور تعدیلگری اخبار جعلی برای پلتفرم‌های شبکه‌های اجتماعی داخلی ارائه داده است.
روش: این مطالعه از نوع کیفی و روش اجرای آن، مطالعۀ تطبیقی بوده است. برای تحلیل داده‌ها، از ابزار تحلیل مضمون استفاده شده است تا راه‌کارهای تعدیلگری موجود در دو پلتفرم ایکس و اینستاگرام بررسی شود. با هدف بومی‌سازی راه‌کارها جهت اعمال و کاربست آن‌ها در پلتفرم‌های داخلی، از ابزار جمع‌آوری داده از طریق مصاحبه استفاده شده و با خبرگان مصاحبه شده است.
یافته‌ها: بر اساس نتایج به‌دست آمده، راه‌کارهای موجود را می‌توان در دو دسته راه‌کار «برون پلتفرمی» و «درون پلتفرمی» طبقه‌بندی کرد؛ به‌طوری که در دستۀ اول، راه‌کارهایی همچون تنظیم قوانین و مقررات، تشویق به ترویج منابع اعتمادساز، توسعۀ آموزش و آگاهی و روشنگری عمومی، تعزیز انضباط رسانه‌ای، ارتقای سواد رسانه‌ای، توانمندسازی نهادهای مربوطه، ترویج فرهنگ انتقاد سازنده، تشویق به توسعۀ الگوریتم‌های تشخیص اخبار جعلی و تشویق به مشارکت اجتماعی شهروندان قرار گرفته است. در دستۀ دوم نیز راه‌کارهایی چون ارائۀ قوانین و دستورالعمل‌ها، جمع‌سپاری، احراز هویت کاربران، همکاری با منابع رسمی خبری، صحت‌سنجی، رتبه‌بندی و برچسب‌گذاری محتوا ارائه شده است. در سطح داخلی نیز، خبرگان بر ضرورت شفاف‌سازی الگوریتم‌ها، رعایت ملاحظات فرهنگی و حقوقی و توسعۀ نظام آموزش عمومی، در کنار اِعمال ابزارهای نرم و سخت برای تعدیل محتوا تأکید داشتند.
نتیجه‌گیری: در جهانی که پلتفرم‌های شبکۀ اجتماعی اهمیت زیادی دارند، اخبار جعلی، به‌عنوان ابزاری مؤثر برای ترویج اطلاعات نادرست و تضعیف اعتماد عمومی، می‌تواند پایه‌های حقیقت و صداقت را در جامعه به خطر بیندازد؛ تأثیر این اخبار و محتوا بر جامعه، از شکاف اجتماعی تا فروپاشی اعتماد، درخور توجه است. شیوه‌ها و ابزارهای تأثیرگذار تعدیلگری می‌تواند از یک سو فعالیت کاربران در تولید محتوای کاربرساخته و از سوی دیگر، اعتماد آن‌ها به محتوای تولید شده در این پلتفرم‌ها را افزایش دهد. چارچوب ارائه‌شده در این پژوهش با ترکیب تجارب بین‌المللی و دیدگاه‌های بومی‌شده، مدلی ترکیبی و عملیاتی برای تعدیلگری محتوای جعلی در پلتفرم‌های اجتماعی داخلی ارائه می‌دهد. این چارچوب می‌تواند به‌عنوان مبنایی برای سیاست‌گذاری ملی، طراحی پلتفرم‌های بومی و نیز، بازسازی اعتماد عمومی به فضای مجازی استفاده شود.
کلیدواژه‌های فارسی مقاله اخبار جعلی،تعدیلگری،تنظیمگری پلتفرم،پلتفرم‌ شبکۀ‌ اجتماعی،
عنوان انگلیسی Developing a Content Moderation Framework for Fake News on Social Media (A Case Study of X and Instagram)
چکیده انگلیسی مقاله Objective
In today’s digital landscape, the rapid spread of unverified and misleading information, particularly on social media, poses significant challenges to modern societies. Fake news has emerged as a critical issue, threatening public trust, fueling social polarization, and damaging the legitimacy of institutions. However, beyond the issue of fake news itself lies a more systemic and strategic problem: the necessity of effective content moderation. As social media platforms play an increasingly central role in shaping public opinion, distributing information, and facilitating discourse, the ability to moderate fake news within these platforms has emerged as a critical dimension of media governance. Content moderation in this context is not limited to deleting or labeling posts; rather, it encompasses a multi-layered process involving policymaking, technological tools, user engagement, and cultural adaptation. This study aims to develop a comprehensive, context-sensitive framework for moderating fake news on domestic platforms by examining the strategies employed by two global leaders in the field—X (formerly Twitter) and Instagram. Through comparative analysis and in-depth engagement with domain experts, the research attempts to localize and adapt these strategies to the specific socio-cultural and regulatory environment of Iran.
 
Methodology
This research adopts a qualitative, comparative approach. Initially, the study reviewed policy documents, moderation guidelines, and institutional reports from both platforms to identify their respective content moderation mechanisms. In the second phase, data were gathered through semi-structured interviews with experts in digital policy, media regulation, and information governance. Thematic analysis was used to code and synthesize findings in a structured and iterative manner, facilitating the development of a localized and actionable moderation framework.
 
Findings
The results indicate that effective fake news moderation requires a dual-layered approach involving both off-platform and on-platform interventions. Off-platform strategies include legislative development, promotion of reliable news sources, enhancement of media literacy, institutional empowerment, public education campaigns, fostering critical discourse, development of detection algorithms, and encouraging civic engagement. On-platform strategies encompass internal content moderation guidelines, user verification systems, crowdsourcing fact-checking tasks, collaborations with official news organizations, algorithmic filtering, labeling and ranking content, and enabling transparent user feedback mechanisms. Notably, Iranian experts emphasized the importance of aligning these measures with local legal and cultural norms, ensuring algorithmic transparency, and offering users clear paths for appeal and redress.
 
Conclusion
Fake news, amplified by viral digital dynamics, can erode social cohesion and destabilize public discourse. However, the deployment of structured and context-aware content moderation strategies can both limit the spread of false information and enhance user trust in digital environments. The framework proposed in this study synthesizes international practices with localized insights to deliver a hybrid model suitable for domestic social media platforms. This model not only serves as a policy guideline for platform developers and regulators but also contributes to the broader agenda of rebuilding public trust and ensuring the credibility of online information ecosystems in Iran and similar contexts.
کلیدواژه‌های انگلیسی مقاله اخبار جعلی,تعدیلگری,تنظیمگری پلتفرم,پلتفرم‏ شبکۀ‏ اجتماعی
نویسندگان مقاله سمیه لبافی |
دانشیار، گروه پژوهشی مطالعات اجتماعی اطلاعات، پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک)، تهران، ایران.

فائزه زمانی |
کارشناس ارشد، گروه مدیریت رسانه، دانشکدۀ فرهنگ و ارتباطات، دانشگاه سوره، تهران، ایران.

نشانی اینترنتی https://jibm.ut.ac.ir/article_103440_d97561ad67031904bb7201b569325494.pdf
فایل مقاله فایلی برای مقاله ذخیره نشده است
کد مقاله (doi)
زبان مقاله منتشر شده fa
موضوعات مقاله منتشر شده
نوع مقاله منتشر شده
برگشت به: صفحه اول پایگاه   |   نسخه مرتبط   |   نشریه مرتبط   |   فهرست نشریات